Gelezen: Je hebt wel iets te verbergen

De website deseat.me vertelt mij dat ik op zo’n 120 plekken op internet ben geregistreerd met een account. Ik weet dat ik veel (slapende) accounts heb, maar van dit getal schrok ik toch wel een beetje. “Ook steeds hetzelfde wachtwoord, of een variant daarvan, invullen is niet handig, en maakt je een makkelijk doelwit voor digitale dieven!”, hoor ik Jaap Jongbloed op vermanende toon verkondigen in het TV-programma “Opgelicht” over Cybercriminaliteit. Toen ik ook nog eens het boek “Je hebt wel iets te verbergen” van de jongens van de Correspondent las, werd ik pas echt achterdochtig. Niet alleen voor cybercriminelen moet je oppassen. De overheid en grote advertentiebedrijven zijn net zo verdacht als het gaat om je digitale privacy. Wat ontdekte ik allemaal? En kan je er wat tegen doen eigenlijk?

Waar gaat het boek over?

img_0191“Facebook weet bij wie je gisteren op bezoek ging. De Belastingdienst zag hoe je er kwam. Apple hield bij hoe lang je er bleef. Samsung hoorde wat je er zei. En Google wist al dat je het van plan was”, aldus de onheilspellende tekst op de achterkant van dit boek. Onderzoeksjournalisten Maurits Martijn en Dimitri Tokmetzis laten zien waarom privacy het “meest bedreigde mensenrecht van onze tijd” is. Ze leggen bloot welke gegevens je allemaal weggeeft en aan wie. En, belangrijker nog: welke ingrijpende gevolgen dat heeft. Die je helemaal niet door kan hebben, omdat niemand weet wat er zich echt afspeelt in de vele digitale black boxes waarin je gegevens verzeild kunnen raken.

Google en Facebook

Nee, de nieuwsfeed op je facebook van wat je vrienden hebben gepost is niet volledig. En ook niet chronologisch. Dat weten we wel inmiddels. Ook advertenties die je te zien krijgt in Facebook en in Google zijn niet toevallig, maar precies afgestemd op wat ze van jou weten. Omdat ze je overal volgen. Ik vind het bijvoorbeeld heel irritant dat ik word achtervolgd door advertenties van bijvoorbeeld Wehkamp van dat product dat ik net heb bekeken, als ik inmiddels op een andere site ben aangeland. Cookies zijn de boosdoeners.

Geen cookies meer accepteren denk je dan. Goed de voorwaarden lezen voordat je digitale diensten gebruikt. Dat doet dus niemand. Ook Google, Facebook en consorten links laten liggen, maakt je digitale leven fors lastiger. Wat mij verbaasde is dat zelfs als je niet bent geregistreerd bij Facebook, ze zeker wel gegevens over je hebben. Ook je account deleten helpt niet.

We accepteren het maar met z’n allen, omdat we niet kunnen overzien welke gevolgen het heeft om mensen in categorieën te vangen en in een hokje te plaatsen op basis van digitale gegevens, zoals likes op facebook. Bijvoorbeeld: je bent fan van het songfestival – veel mensen die fan zijn, zijn homo, dus jij zal ook in die categorie vallen en dat waarderen we op een bepaalde manier, dat weer gevolgen heeft voor de diensten en producten die je al dan niet krijgt aangeboden. Ik overdrijf (hoop ik), maar dit soort mechanismen bestaan klaarblijkelijk.

De overheid als Spion

Maar de overheid kan je toch wel vertrouwen? Uhm, na lezing van dit boek denk je er anders over. De gemeente, het rijk en vooral de Belastingdienst zijn kampioen in het aanleggen van databases met allerlei gegevens over individuen. Niet omdat ze die direct nodig hebben, of omdat ze weten wat ze ermee willen. Nee, gewoon omdat het kan.

De auteurs praten met diverse wetenschappers en hoge ambtenaren en komen tot de conclusie dat de overheid zelf er ook geen wijs meer uit wordt. Ze probeerden samen met ICT’ers van de overheid een overzicht te maken van alle databases en hun relaties over en weer vast te leggen en een spreadsheet. Het is niet gelukt. Dus niemand weet wat er precies aan gegevens verzameld wordt en niemand weet wat ermee gebeurt.

Ondertussen kunnen gegevens die niet goed geïnterpreteerd worden tot nare situaties leiden. Een mooi voorbeeld uit het boek is het verhaal van een man die naar de VS wilde vliegen. Het hebben van een oud IP-adresuit Jordanië (de provider had nog een partijtje goedkoop op de kop kunnen tikken ofzo) schijnt een serieuze een belemmering te vormen om naar de VS te reizen. De inlichtingendienst van de VS houdt namelijk een lijst bij van mensen die potentieel gevaarlijk zijn. Als je uit het Midden Oosten komt, is dit geen aanbeveling om Amerika in te mogen.

Big Data en internetsurveillance

De overheid en grote bedrijven verzamelen dus allerlei data (metagegevens over je gedrag: waar ben je geweest, doe je dat vaak, welke webpagina’s bezoek je, ben je man of vrouw? heb je een bril? wat is je politieke voorkeur? en ga zo maar door). Veel gegevens worden verzameld via je telefoon. Als je de GPS aanzet of je laat je telefoon automatisch verbinding leggen met openbare Wifinetwerken weet men waar je bent. Of door je zoekacties op internet of via je likes op Facebook bijvoorbeeld. Trackingsoftware houdt in de gaten waar je naar kijkt en wat je koopt. Maar ook door camera’s die overal hangen, bijvoorbeeld die boven de snelweg die nummerborden fotograferen (waar gaat dat heen zo laat op de avond? Dat doe je anders nooit?). Big Brother dus.

Wat kunnen we zelf doen?

Oké, dit boek is niet echt goed voor je digitale gemoedsrust. Alhoewel een druppel op de gloeiende plaat, geven ze zelf in hun digitale zelfverdedigingstips aanwijzingen voor Windows, Mac, Android en iOS hoe je je data enigszins kan beschermen. Ze zijn te lezen op de site van de Correspondent. Ook het laatste nummer van de Digitaalgids van de Consumentenbond bevat nuttige tips hierover. Hierbij de bruikbaarste tips.

  1. Stel een goed wachtwoord in (ook voor je pc en je telefoon) en niet overal dezelfde!
  2. Zorg dat je internetbrowser niet klakkeloos alle cookies accepteert en laat je zoekgeschiedenis na elk bezoek wissen.
  3. Deel niet standaard je locatie op je telefoon, tablet of in windows, je browser.. nergens niet.
  4. Gebruik altijd een firewall, ook op de mac
  5. Gebruik bij voorkeur Firefox, Chrome (Epic is een Chromealternatief met betere privacybescherming) of Safari als browser.
  6. Sla wachtwoorden niet op in je browser, maar gebruik een passwordmanager. Ik gebruik Enpass.
  7. Gebruik een adblocker. Je ziet dan geen advertenties meer overal tussendoor springen.
  8. Gebruik DuckDuckGo als zoekmachine in plaats van Google. Je zoekresultaat is dan niet afgestemd op wat Google denkt dat je nodig hebt.
  9. Gebruik HTTPS Everywhere dat de verbinding tussen je computer en websites versleutelt. Om de haverklap zie je dan dat je op “onveilige” sites belandt.
  10. Gebruik Privacy Badger als je niet gevolgd wilt worden.

Realiseer je wel dat deze instellingen je een beetje uit je comfortzone halen, maar (relatieve) anonimiteit is ook wel eens prettig. Daaaag Wehkamp!

Je hebt wel iets te verbergen van Maurits Martijn Dimitri Tokmetzis, Uitgever: de Correspondent Bv, september 2016. Prijs: € 18,00

2 thoughts on “Gelezen: Je hebt wel iets te verbergen

Add yours

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Create a website or blog at WordPress.com

Omhoog ↑